De kantoortuin: gebrek aan menselijke maat?

De Kantoortuin die niet goed zijn ingericht leiden tot vermoeidheid, hoofdpijn, stress en concentratieverlies. Tv-programma de Monitor heeft er uitgebreid onderzoek naar gedaan. Het onderzoeksprogramma benaderde 90 leden van de Nederlands Vereniging van Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB). Opvallend is dat 80 procent van het zegt dat het ziekteverzuim zou dalen als mensen met minder collega’s in een ruimte zitten. Van de ondervraagden is 60 procent van mening dat de kantoortuinen zelfs afgeschaft moeten worden. Het tv-programma en de uitspraak van de bedrijfsartsen heeft veel stof doen opwaaien. Heeft de kantoortuin zijn tijd gehad?

Ontstaan van de kantoortuin

Door de jaren heen zag ook ik als werknemer en als ergonoom de kantooromgeving om mij heen veranderen. Vooral tijdens de crisisjaren gingen de veranderingen hard. Bedrijven moesten fors inkrimpen in personeel. Daarnaast raakten veel kantoorplekken onbezet door part-time werk, thuiswerk en flexibel werk. Daardoor waren vooral op de woensdagmiddag en de vrijdag veel werkplekken leeg. Dat moest anders.

Kostbare kantoorruimte werd afgestoten, locaties samengevoegd en dure huurcontracten ontbonden. Veel kantoorpanden kwamen in die tijd leeg te staan. Wat overbleef aan kantoorruimte moest zo efficiënt mogelijk benut. Het liefst met zoveel mogelijk werkplekken per kantoorruimte.

Daardoor kozen bedrijven massaal voor grote open ruimtes. Kantoortuinen met veel licht, veel werkplekken en overzicht.

Mooi als visitekaartje

Sommige kantoortuinen zijn qua design prachtig en zeer doordacht uitgevoerd. Ze zijn voorzien van prachtig instelbaar meubilair die aan alle richtlijnen voldoen. Daarnaast aangevuld met aparte concentratiewerkplekken, aparte overlegruimtes en aparte telefooncellen. Voor ieder soort werk is een passende ruimte aanwezig. Heel mooi, dat wel. Het visitekaartje voor de organisaties die royaal investeren in hun personeel.

Je moet inloggen om te werken. Voor een overleg moet je weer uitloggen. Voor het volgende werkmoment weer inloggen, vaak op een andere vrije werkplek. Onafhankelijk van je teamleden zwierf je door het gebouw. Naast je werkt een onbekende van een ander team. Hierdoor valt de samenhang tussen groepen collega’s en de geborgenheid van een eigen plekje weg.

Maar niet iedere kantoortuin ziet er prachtig uit. Het lijkt soms meer op een kantoorwerkplaats. Ten eerste zijn het vaak grote saaie ruimtes met veel werkplekken. Soms in rijen, soms in groepen. Ten tweede is de akoestiek en de ventilatie niet optimaal. Ten derde zijn er te weinig plekken waar je geconcentreerd kunt werken.  Met wie kun je nog vertrouwelijk even bijkletsten over dat fantastische of juist dat klote weekend. Voor focus op het werk kan dat zo relativerend de lucht klaren. Niet zo bevordelijk voor je werkplezier.

Veel dieren bij elkaar in één en dezelfde ruimte brengt risico’s met zich mee. Veel mensen bij elkaar dus ook. Al die mensen, al die herrie, al die prikkels. Het gaat de hele dag door. Je bent niet meer dan een kantoornummertje in het rumoerige ‘kippenhok’.  Zoals de groep van ondervraagde bedrijfsartsen al aangeven: ‘Mensen worden hier ziek van’.

Meer dan het inrichten van een ruimte

In de discussie over de kantoortuinen mis ik de aandacht voor de menselijke maat. Hoe kunnen en willen wij anno 2020 werken? Wat geeft mensen plezierig in hun werk? Welke omgeving past het best bij hun werktaken? Wat doen we met de behoefte aan sociale steun en autonomie? Toch belangrijke thema ’s in de aanpak van werkdruk en werkstress? Wat is hiervoor nodig aan kantoorinrichting, klimaatbeheersing en akoestiek? Kan de inrichting van de ruimte hier een bijdrage aan leveren? Het is toch veel belangrijker dat de inrichting aansluit op de interne werkprocessen en de mensen die dat uitvoeren?

Toch hoeven we naar mijn idee niet af van de kantoortuin. Of te wel we hoeven niet terug naar voor iedere werknemer een vaste werkplek in een kamertje. Maar het moet wel anders. De kantoortuin kan wat mij betreft blijven, maar dan wel minder groot en met minder werkplekken per ruimte. Knatoortuinen gericht op de werkprocessen van de organisatie, afdelingen, teams en individuen. Daarnaast met aandacht voor sociale steun en individuele behoeften. Dat gaat een stap verder dan het inrichten van een ruimte en de verhouding tussen werkplekken en concentratie werkplekken.

Volgens mij zou de discussie daarover meer moeten gaan.

Vrouw

Wil je ook werkdruk ombuigen naar werkplezier?