InspiratieBanner werkdruk werkstress

Stressklachten door het werk vreet aan je als een geniepig monster. Wie gewend is om onder aanhoudende druk hard te werken krijgt het steeds moeilijker om de oplopende werkstress de baas te blijven. Vooral de burn-out rukt op. Al jaren nemen stressklachten bij werkende mensen toe. Veelal uitlopend in een burn-out. En een burn-out leidt vaak tot een langdurig verzuim. Stressklachten door het werk, ook wel werkstress genoemd, zorgen voor persoonlijk leed bij werkenden. Voor werkgevers lopen de verzuimkosten op. Stress op het werk is volgens SZW, beroepsziekte nummer één en kent grote maatschappelijke gevolgen. Een uitdaging om werkstress de baas te blijven.

Volgens de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) 2018 heeft 1,3 miljoen van de werkenden last van burn-outklachten en 35% van de werknemers geeft werkdruk of werkstress aan als reden voor hun verzuim. 45% van de werknemers vindt dat er maatregelen nodig zijn tegen werkstress.

Is stress door het werk altijd zo nadelig?

Waar praten we eigenlijk over en hoe kunnen we het beste met stress leren omgaan? In onderstaand artikel heb ik een aantal zaken op een rij gezet rond stress, werkstress en hoe je werkstress de baas kunt blijven.

Stress, een natuurlijke reactie met kleine of grote gevolgen

Stress is een natuurlijke reactie van ons lichaam, zowel fysiek als psychisch. Een reactie die ons helpt om adequaat te reageren op een mogelijke dreiging van buiten. Van Dale omschrijft stress als: een aanhoudende geestelijke druk, dat gelijk staat aan spanning. Stress treedt op bij gebeurtenissen met impact die de persoonlijke vaardigheden op dat moment te boven gaan. Na een tijdje verdwijnt deze spanning weer en het lichaam keert terug naar een toestand van rust. Het gaat dan om spanning die we kennen bij een spannende voetbalwedstrijd, een nieuwe baan of de tijd vlak voor het behalen van een belangrijke deadline.

Stress wordt een probleem als er geen of onvoldoende herstel optreedt

Het persoonlijke aanpassingsvermogen overschrijdt de grens van de stressreactie. De spanning vermindert niet volledig en het lichaam komt niet meer terug tot ruststand. Ten gevolge van aanhoudende of steeds terugkerende stress kunnen fysieke en psychische klachten optreden met negatieve gevolgen voor onze prestaties, motivatie of welzijn.

Bij stress gaat het hart sneller kloppen, de spijsvertering vertraagt en de bloeddruk gaat omhoog

Daarnaast geven de  bijnieren adrenaline en noradrenaline af. Deze hormonen zetten de lichaamsfuncties in een hogere versnelling en zetten het lichaam in actie. Het stofje glucose komt vrij voor de energie en het lichaam maakt het stresshormoon cortisol aan. Na de stress komt het lichaam en het brein weer tot rust en de productie van glucose en cortisol komen tot stilstand. In geval van aanhoudende stress blijft het cortisolgehalte in het bloed verhoogd. Het immuunsysteem raakt hierdoor uitgeput en lichaam is kwetsbaar voor invloeden van buitenaf. Je kunt oververmoeid raken en infecties oplopen. Stressklachten kunnen tot uiting komen als spanningsklachten, prikkelbaarheid, nervositeit, maag- en darmproblemen, nek- en schouderklachten, chronische moeheid, angststoornissen en depressie. Helaas zijn we ons niet altijd bewust van de eerste stresssignalen doordat onze prikkel om te ‘overleven’ sterker is. We gaan daardoor langer door dan goed voor ons is en vergeten de noodzakelijke periode van herstel.

Werkstress, een risico voor lichamelijke en mentale uitputting

Werkstress is stress die veroorzaakt wordt door of tijdens het werk. Voor werkstress of werkgerelateerde stress bestaat geen heldere definitie zoals wij deze al wel kennen voor Werkdruk. Volgens het TNO-werkdrukmodel kan werkstress een gevolg zijn van werkdruk.

Persoonlijke weerbaarheid ouder druk

Bij werkdruk zijn de persoonlijke weerbaarheid en de persoonlijk regelmogelijkheden niet in staat om de moeilijkheden op het werk op te vangen. Dit kan aan de context van het werk liggen zoals bijvoorbeeld de sfeer of rumoer op het werk of het kan liggen aan de inhoud van het werk zoals bij te moeilijk of te makkelijk werk. De persoonlijke weerbaarheid kan (tijdelijk) afnemen door drukte, zorgen of verdriet in de thuissituatie.

Eén van de belangrijkste kenmerken van werkgerelateerde stress is het chronische karakter hiervan. De spanning blijft continue aanhouden. Het lichaam en het brein komen niet meer tot ontspanning en volledige ruststand.

Werkstress de baas blijven is een uitdaging. Wie eenmaal last krijgt van werkstress en te lang doorgaat loopt het risico op lichamelijke en mentale uitputting. Een burn-out ligt dan al snel op de loer.

Burn-out, een mentale uitputtingstoestand

In de Psycholoog van september 2018 staat door W. Schaufeli beschreven dat Burn-out een mentale uitputtingstoestand is, waarvan vermoed wordt dat deze zich geleidelijk uit mildere klachten ontwikkelt en waarbij het niet helder is uit welke aspecten deze toestand bestaat, behalve dat extreme vermoeidheid er de kern van uitmaakt. Burn-out is per definitie werkgerelateerd maar komt volgens Schaufeli ook voor bij gestructureerde, doelgericht activiteiten met een verplichtend karakter. Ook van sporters, vrijwilligers, scholieren en studenten zijn mentale uitputtingsklachten bekend.

Stress hoort bij het leven, werkstress bij het werk

Alles overziend hoeft werkstress niet ongezond te zijn en hoort stress bij ons werk en leven. Daar is niets mis mee. Zolang we na de opgelopen spanning kunnen ontspannen, beter opgewassen zijn tegen de situatie en indien gewenst de situatie kunnen verbeteren hoeft stress niet ongezond te zijn en kunnen we van een stressvolle situaties zelfs leren.

Dat begint in de kinderjaren

Dat doet mij denken aan onze kleinzoon van bijna vier. Hij keek al wekenlang uit naar de dag dat hij vier zou worden. Oh wat vond hij dat spannend. Eindelijk was hij groot en mocht hij naar de school van zijn broertje van 9 en zijn zusje van 7. Wat zag hij daar naar uit. Hij kon er niet van slapen, had moeite met eten en was zeer prikkelbaar. Eindelijk brak de grote dag aan en mocht hij mee naar school en zitten op het kleine stoeltje naast zijn juf. Hij voelde zich weer klein, maar school bleek heel leuk te zijn. De spanning was er af. Hij kon weer gewoon slapen en eten en de prikkelbuien kregen weer een normaal niveau.

Een paar weken na de eerste schooldag belde hij naar zijn opa met de trotse mededeling. “Opa ik heb een vriend”. Deze stressvolle situatie op jonge leeftijd had hij goed doorstaan en er zullen vast nog vele volgen met goede of minder goede afloop.

Voorkom blootstelling aan langdurige werkstress

Werken zonder stress of stressvrij werken klinkt aantrekkelijk maar is daarom geen juiste weergave van de realiteit. Er zijn nu eenmaal stressvolle beroepen zoals bijvoorbeeld militairen op missie, politie op straat, chirurgen met complexe operaties. En er zijn nu eenmaal stressvolle momenten op het werk zoals de periode vlak voor een deadline, een presentatie voor een grote zaal toeschouwers. Werkstress kent daarom vele gezichten omdat elk mens, elk team, elke organisatie en bedrijfstak anders is om de werkstress de baas te blijven.

Houdt rekening met alle factoren die het probleem veroorzaken

Het terugdringen van te hoge en langdurige stress kan volgens TNO for life alleen door rekening te houden met alle factoren die het probleem veroorzaken. Individuele, organisatorische-, privé en maatschappelijke factoren spelen allemaal een rol en beïnvloeden elkaar. Dit vraagt om een integrale aanpak met enerzijds het verminderen van de oorzaken van werkstress en anderzijds het verbeteren van de omgang met stress of het versterken van de veerkracht tegen stress. Dit kan op het niveau van het individu, team, organisatie en maatschappij. (whitepaper november 2019 TNO for life, Werkstress de baas blijven vraagt omeen integrale aanpak op maat)

Bronaanpak

De bronaanpak is altijd de eerste stap en begint met een goede analyse van de veroorzaker van werkstress. Waar ligt het ontstaan van de werkstress, wat zijn storende factoren, waardoor loopt de stress op? Het ontstaan kan zowel werk als niet-werk gerelateerd zijn of een combinatie hiervan.

Veerkrachtaanpak

Het versterken van de veerkracht, oftewel de weerbaarheid van mensen, is eveneens een belangrijke aanpak. Hoe goed zijn de medewerkers, de teams of de organisatie als geheel, in het omgaan met stressvolle situaties binnen het werk? Welke mogelijkheden zijn beschikbaar (thuis, in het team, bij de leidinggevende of in de bredere organisatie) om hun werkstress de baas te blijven.

Train op persoonlijke weerbaarheid en veerkracht

Erik Schredder leert ons met zijn openbare optredens dat het brein de aanmaak van het stresshormoon cortisol reduceert door dagelijks een half uur te bewegen door te fietsen of te lopen, door het luisteren naar muziek en door empathisch te reageren op anderen. Zo houden we de productie van cortisol in balans en blijven we weerbaar en veerkracht en kunnen we periodes van stress beter opvangen.

Herstel als een topsporter

Mij is ooit verteld dat werken in Nederland vergeleken kan worden met het bedrijven van Topsport. Wij zijn in Nederland gewend om hard te werken, meestal onder hoge druk en regelmatig gepaard met stressvolle situaties net als topsporters dat kennen.

Van topsporters kunnen we daarbij veel leren. Zij moeten vaak onder hoge spanning en onder wereldwijde belangstelling hun topprestatie neerzetten. Naast het trainen van techniek en conditie trainen zij ook op mentale weerbaarheid en veerkracht. Sporters die dit goed beheersen                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       halen de beste prestaties op het juiste moment. Na de geleverde prestatie volgt een periode voor mentaal- en lichamelijk herstel met begeleiding, rust en ontspanning.

Daar is op zich niets mis mee mits er ook voldoende gelegenheid is om te herstellen en te ontstressen en we in goede lichamelijke en mentale conditie blijven. Topsporters gaan na hun prestatie op de massagebank. Met de massage vloeien afvalstoffen af om plaats te maken voor nieuwe bouwstoffen.

Stroomlijn de werkprocessen

In een productieomgeving zijn alle stappen op elkaar afgestemd tot een gestroomlijnd proces. Aan het begin van het proces komen de gewenste materialen beschikbaar, gedurende het proces vinden verschillende bewerkingen plaats en aan het eind levert dit het gewenste eindresultaat. Alle stappen zijn op elkaar afgestemd met de daarbij passende tijd, taken en verantwoordlijkheden. Als het ergens in het proces niet lekker loopt, doordat de druk op een plaats te hoog oploopt of afwijkingen ontstaan dan komen er noodzakelijke aanpassingen. Net zolang totdat alles weer op rolletjes loopt en alle plekken naar tevredenheid lopen. Anders een gestagneerd proces of een afwijkend resultaat.

In een kantooromgeving is dit allemaal niet zo helder. De ene keer werk je op kantoor, de andere keer buiten de deur. Het moment kun je rustig doorwerken. Het andere moment is het hectisch en rumoerig. Werk komt achter een scherm digitaal binnen, wordt digitaal verwerkt en doorgaans digitaal opgeleverd.

Stem werk af op de mensen die het kunnen doen

Het is alleen niet altijd even duidelijk hoe het werkproces loopt en wat het resultaat moet zijn, wie wanneer verantwoordelijk is en wat opgeleverd moet worden binnen de beschikbare tijd. Daardoor is het niet zichtbaar waar de druk te hoog oploopt, waar afwijkingen plaatsvinden en waar bijgestuurd moet worden.  Individuele gezondheidsklachten zijn helaas pas de eerste signalen dat het ergens in het grotere proces niet lekker loopt. Helaas een stap te laat.

Door ook in een kantooromgeving de werkprocessen op individueel, team- of organisatieniveau te stroomlijnen verkrijg je een proces dat effectiever verloopt met een duidelijker resultaat. Dat kan door alle stappen in kaart te brengen, te ordenen en het verdelen van taken en verantwoordelijkheden binnen de beschikbare tijd.

Door het werk en de inhoud van het werk af te stemmen op de mensen die het moeten doen voorkom je werkdruk en blijf je werkstress de baas. Het levert betere kwaliteit en meer werkplezier. Daar zouden we 2020 mee kunnen beginnen!

Wil je een interessante workshop met impact?

 

Maak deze maanden gebruik van 10% vroegboekkorting.

Vraag in de maanden januari en februari een workshop aan.

Plan een datum naar wens voor later in het jaar.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *